Hirsi Ali
Hirsi Ali
Een poging tot ontwarring
In mijn vorige post kondigde ik aan dat ik een paar posts aan het onderwerp betrouwbaarheid van informatie zou wijden, en dat ik dat zou doen aan de hand van de voorbeeldcasus Hirsi Ali. Dit lijkt me een geschikte casus omdat aan het onderwerp zowel in binnen- als buitenland, in de traditionele media, in fora en in blogs veel aandacht is besteed.
Maar voordat ik met de eerste aflevering in deze miniserie begin moet ik eerst nog iets toevoegen aan mijn vorige post. Ik merkte daarin op dat er een discrepantie bestaat tussen het tijdstip waarop mevr. Hirsi Ali een brief van haar zuster zei te hebben ontvangen ("in August 1992") en het moment waarop zij volgens Parlement & Politiek van het Parlementair Documentatie Centrum van de Universiteit Leiden in Nederland was gearriveerd ("november 1992"). Nu dat probleem is opgelost. Het Parlementair Documentatie Centrum heeft het bij het verkeerde eind: mevr. Hirsi Ali arriveerde op 24 juli 1992 in Nederland, zoals ze zelf in haar dagboek van 2002 bij die datum vermeldt. Volgens de regels zou ik geneigd zijn Parlement & Politiek als een bertrouwbare bron te beschouwen, maar in het geval van mevr. Hirsi Ali laat het nog een steekje vallen. Volgens Parlement & Politiek was mevr. Hirsi Ali in 1991 in Nairobi getrouwd; volgens haarzelf, in De maagdenkooi (2004), p. 25 was dat in 1992.
En dan nu de eerste post in de miniserie.
Vrees niet, beste lezer, bij alles wat er de afgelopen maand over de kwestie Hirsi Ali/Verdonk is geschreven, is het niet mijn bedoeling daar nog eens mijn " two cents" aan toe te voegen. Althans niet in de zin van ongefundeerde meningen of interpretaties van motieven. Daarvan zijn er in de Nederlandse en buitenlandse pers, op het Web, in fora, in blogs enz. meer dan voldoende te vinden. Wel lijkt met mij nuttig om te beginnen de feiten -- voor zover ik die kan vinden -- eens op een rijtje te zetten; als ik mij daarbij zo nu en dan aan interpretaties van motieven waag, zal ik de redenen geven waarom ik een interpretatie verkies boven een andere. Het overzicht van de feiten zal twee posts in beslag nemen. In de derde post gaan we dan eens kijken wat er in binnen- en buitenlandse berichtgeving en opinievorming met die feiten gebeurd is. Ten slotte -- en daar gaat het in dit blog natuurlijk om -- wil ik proberen uit deze hele exercitie wat conclusies te trekken over het vinden van betrouwbare, en het vermijden van minder betrouwbare informatie.
Over de hele kwestie Hirsi Ali is een hoop gekrakeel ontstaan dat zich niet beperkt tot de persoon Hirsi Ali en de handelwijze en motieven van minister Verdonk. Andere discussies woeden over de vraag of het Zembla-programma "De heilige Ayaan", dat op 11 mei jl. werd uitgezonden, eigenlijk wel iets nieuws bevatte en wat mogelijk de motieven van de programmamakers waren. Vragen die (voor een deel) in het programma zelf, en vervolgens door anderen aan de orde werden gesteld betroffen de kennis die bij de leiding van de VVD (en via de VVD mogelijk ook bij de IND) aanwezig was toen ze eind 2002 verkiesbaar werd gesteld voor de Tweede-Kamerfractie van die partij, en waarom met die mogelijke kennis niets gedaan was. Ten slotte ontstond er een uitgebreide discussie over mogelijke kennis en motieven van minister Verdonk, die mevr. Hirsi Ali op 15 mei per brief meedeelde dat "vooralsnog moet worden aangenomen dat zij geacht wordt het Nederlanderschap niet te hebben verkregen." Tussen al deze verwikkelingen door speelde dan ook nog het feit dat eind april van dit jaar het Gerechtshof in Den Haag buren van mevr. Hirsi Ali die een procedure tegen de Staat hadden aangespannen wegens overlast en inbreuk op hun woonrechten als gevolg van de beveiligingsmaatregelen rond haar persoon voor een deel in het gelijk had gesteld. Dat betekende dat mevr. Hirsi Ali binnen een termijn van vier maanden zou moeten verhuizen, en is de directe aanleiding geweest voor haar (vervroegde) vertrek naar de Verenigde Staten.
Om te beginnen de feiten dus. Om het verhaal overzichtelijk te houden deel ik het in in vier episodes: 1. de komst naar Nederland en de asielaanvraag in 1992, 2. de naturalisatie in 1997, 3. de gerechtelijke uitspraak in de procedure die medeflatbewoners tegen haar aanwezigheid hadden aangespannen, en 4. de aankondiging van minister Verdonk dat mevr. Hirsi Ali volgens haar voorlopige "constatering" geen aanspraak kan maken op het Nederlanderschap. Helemaal uitsluitend uit feiten bestaat dit relaas niet; zo nu en dan moet ik een keuze maken tussen twee interpretaties van motieven, de ene door mevr. Hirsi Ali zelf, de andere door anderen, een keuze die ik dan expliciet zal beredeneren.
1. De komst naar Nederland en de asielaanvraag
Alvorens hierop in te gaan lijkt het mij goed erop te wijzen dat het grote merendeel van de feiten die hier vermeld worden enkel gebaseerd is op mededelingen die mevr. Hirsi Ali zelf over haar verleden heeft gedaan. Bij mijn weten is de redactie van het Zembla-programma "De heilige Ayaan" de enige geweest die ook van andere bronnen gebruik heeft gemaakt. Alleen daarom al lijkt mij het verwijt aan de programmamakers dat het programma niets nieuws bevatte, niet terecht.
Ayaan Hirsi Magan, zoals de werkelijke naam van Ayaan Hirsi Ali luidt, is Somalische van geboorte en draagt naar Somalisch gebruik behalve haar voornaam Ayaan, ook de namen van haar vader, Hirsi Magan Isse, en van haar grootvader, Magan Isse Guleid. In Somalië draagt men behalve de voornaam ook de namen van de vader en de grootvader, en blijven vrouwen na hun huwelijk hun eigen naam dragen. De naam Ayaan Hirsi Ali -- Ali is de naam van haar moeder -- gaf zij op toen ze in 1992 via Duitsland vanuit Kenia in Nederland arriveerde en hier asiel aanvroeg. Bij die gelegenheid gaf ze niet alleen een onjuiste naam op, maar ook een onjuiste geboortedatum, namelijk 13 november 1967 in plaats van haar werkelijke geboortedatum 13 november 1969. Verder deed ze het voorkomen alsof ze rechtstreeks, dus niet via Duitsland, vanuit Somalië naar Nederland was gekomen.1) In het destijds heersende asielklimaat in Nederland leidde die aanvraag binnen enkele weken tot een A-status als vluchtelinge en een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd.
Het verhaal dat mevr. Hirsi Ali de IND (destijds de Vreemdelingendienst) in 1992 vertelde, was simpel: ze was ofwel direct uit Somalië ofwel indirect via een Keniaas vluchtelingenkamp rechtstreeks naar Nederland gekomen, wat in elk geval impliceerde dat ze op de vlucht was voor de honger en oorlog die in het begin van de jaren 1990 in Somalië heersten. Maar vanaf april 2002 bracht ze bij stukjes en beetjes een ander verhaal naar buiten. In werkelijkheid was ze vanuit Kenia -- waar ze al sinds 1980 verbleef -- via Duitsland (met de trein) naar ons land gekomen. De reden voor haar komst naar Nederland waren niet honger en oorlog maar een in Kenia gesloten gedwongen huwelijk met een verre Canadese neef, waaraan ze had willen ontkomen.2) Officieel was de bedoeling van haar komst naar Duitsland geweest dat ze daar met hulp van een oom haar overkomst naar Canada zou regelen, maar nadat ze een paar dagen in Duitsland had doorgebracht, was ze met de trein naar Nederland gereisd; eigenlijk had ze naar Engeland willen gaan, omdat ze daar, als Engelssprekende, haar weg wel had kunnen vinden, maar dan had ze -- reizend per boot of per vliegtuig -- op enig moment haar paspoort moeten laten zien en zou zijn gebleken dat ze geen visum had; ze zou dan naar Duitsland -- of misschien zelfs naar Kenia -- zijn teruggestuurd.3)
Aan de onwaarheden die mevr. Hirsi Ali in haar asielaanvraag vermeldde, lagen volgens haar eigen zeggen twee verschillende motieven ten grondslag: de wens om uit Duitsland weg te komen4) en de wens om zich voor haar familie verborgen te houden, die haar mogelijk zou willen dwingen zich bij haar echtgenoot in Canada te voegen. Voor het eerste was het nodig geweest het te doen voorkomen alsof ze uit Somalië kwam, en wel direct, niet via Duitsland (omdat ze daarheen, als eerste land van opvang, zou zijn teruggestuurd als ze dat bij haar asielaanvraag zou hebben vermeld); en om zichzelf voor haar familie en clan onherkenbaar te maken had ze een onjuiste naam en geboortedatum opgegeven.5)
In "De heilige Ayaan" wordt nog een derde reden gesuggereerd waarom mevr. Hirsi Ali naar Nederland was gekomen en bij haar asielaanvraag een onjuiste voorstelling van zaken had gegeven: in werkelijkheid zou ze economisch vluchtelinge zijn. Deze suggestie wordt ingeleid door de zin: "Hirsi Ali erkent dat ze nooit een burgeroorlog in Somalië heeft meegemaakt. Haar asielverhaal is zorgvuldig verzonnen, net als heel veel andere [sic] economische asielzoekers die ook graag een verblijfsvergunning willen hebben." Even later laat het programma twee familieleden en haar ex-man aan het woord, die weerspreken dat mevr. Hirsi Ali tot het huwelijk gedwongen zou zijn. Vervolgens wordt de mogelijkheid geopperd dat mevr. Hirsi Ali het huwelijk met haar echtgenoot, een Canadese verre neef van Somalische afkomst, zou hebben gebruikt om naar Europa te komen en wordt mevr. Hirsi Ali in het programma gevraagd op die suggestie te reageren. Het vliegticket naar Canada was door haar echtgenoot betaald en in "De heilige Ayaan" wordt deze als volgt geciteerd: "Zonder mij was Ayaan nooit in Holland terechtgekomen. Ze heeft me gebruikt..." Vervolgens stelt de verslaggever zichzelf en de kijkers de vraag: "... waarom heeft ze dan niet in Nairobi nee tegen het huwelijk gezegd? Of, wilde ze liever op kosten van haar man naar Europa komen?" Stem interviewer: "In Nairobi hoorde ik, toen wij daar waren, dat het vaker [sic] voorkomt dat meisjes met mannen trouwen om daarmee een ticket naar Europa te krijgen. En hierna scheiden ze. Is dat ook wat bij u gebeurd is?" Antwoord mevr. Hirsi Ali: "Nee, want bij mij is het anders natuurlijk. Het is mijn vader die kwam met een aanzoek. Ik heb hem niet opgezocht. Ik wist niet wie hij was. Het is mijn vader die kwam met 'ik heb iemand voor je'."
"De heilige Ayaan" werd op 11 mei 2006 uitgezonden, en nog die zelfde avond werd mevr. Hirsi Ali, die op dat moment in New York was en wel inzage vooraf in delen van de documentaire, maar niet in het hele programma gekregen, in het programma Nova door Twan Huijs over onder meer dit punt ondervraagd: Vraag interviewer: "Was u een economische vluchtelinge?" Antwoord: "Ja, dat heb ik ook uitgebreid verteld. Ik heb in een eh, volgens mij programma's, in mijn optredens zeg ik ook altijd, als ik geconfronteerd wordt met 'Je hebt gelukzoekers', zeg ik: 'Maar ik ben de grootste gelukzoeker'."6)
Mevr. Hirsi Ali lijkt hier te bevestigen wat in Zembla gesuggereerd werd: dat niet het gedwongen huwelijk, maar de hoop op een beter leven in een westers land het eigenlijke motief voor haar asielaanvraag in Nederland was. Inderdaad had ze, zoals haar interviewer in "De heilige Ayaan" suggereerde, zich in Nairobi vermoedelijk aan het huwelijk kunnen onttrekken als ze dat gewild had.7) Maar erg geloofwaardig vind ik de suggestie dat ze getrouwd was (of zich had laten uithuwelijken) om een ticket naar Europa te krijgen toch niet. In de eerste plaats heb ik in geen enkel eerder interview met mevr. Hirsi Ali, of artikel van of over haar, een uitspraak kunnen ontdekken die erop wijst dat economische motieven een rol bij haar asielaanvraag speelden. Als ze erkent economisch vluchtelinge te zijn geweest, dan spreekt ze daarmee alles tegen wat ze daarover sinds 2002 tot in de Zembla-uitzending toe heeft gezegd en geschreven. Daarbij komt dat wat ze daarover heeft gezegd -- zie noot 3, 4 en 5 -- mij aanemelijker lijkt dan wat de Zembla-uitzending suggereerde. Laten we -- met de Zembla-uitzending -- eens aannemen dat mevr. Hirsi Ali zich bij het gearrangeerde huwelijk met haar Canadese verre neef heeft neergelegd omdat ze daarin een kans zag om zo naar Europa te komen. Dan is de eerste vraag die rijst of er niet een eenvoudiger manier was geweest om dat laatste te doen. Mevr. Hirsi Ali was vanaf 1989 secretaresse en tolk bij het U.N.D.P. (United Nations Development Program) in Somalië en Kenia en zal dus wel een eigen inkomen hebben gehad. Met familie- en clanleden in Duitsland en Nederland zou het voor haar toch mogelijk hebben moeten zijn daar eens op bezoek te gaan zonder daarvoor in het huwelijk te hoeven treden met een man die ze niet wenste. Bovendien: toen het huwelijk eenmaal gesloten was, moesten er nog documenten worden geregeld voordat mevr. Hirsi Ali haar echtgenoot naar Canada kon volgen. Dat had ook in Kenia gekund, en als dat was gebeurd, zou ze niet via een tussenstop in Duitsland naar Canada zijn gereisd. We zouden dan dus moeten aannemen dat mevr. Hirsi Ali al voordat ze in het huwelijk trad zelf had geregeld dat ze in haar eentje via Duitsland naar Canada zou reizen. Maar waarschijnlijker lijkt mij dat de hele organisatie van de reis via Duitsland na de sluiting van het huwelijk heeft plaatsgevonden en buiten haar om is gegaan.
Op dit punt blijf ik in dubio.
Het is nu tijd om eens naar een ander aspect van de zaak te kijken. Over het feit dat mevr. Hirsi Ali bij haar asielaanvraag onwaarheden heeft verteld, heeft zij zelf de afgelopen jaren geen twijfel laten bestaan. Sommige van die onwaarheden heeft ze zelf als zodanig benoemd, in andere gevallen heeft ze informatie over zichzelf verschaft die in tegenspraak was met wat zij had opgegeven in haar asielaanvraag. Uiteraard ligt het in het eerste geval meer voor de hand aan te nemen dat anderen van die onwaarheden kennis droegen dan in het laatste geval, waarin mensen verzuimd kunnen hebben conclusies te trekken of over zaken heen hebben kunnen lezen/kijken: iemand die niet wist dat mevr. Hirsi Ali in haar asielaanvraag 1967 als haar geboortedatum had opgegeven, kon natuurlijk uit het feit dat later in de media het jaar 1969 werd genoemd niet opmaken dat de asielaanvraag op dat punt een onwaarheid bevatte; en een leek die las dat de vader van Ayaan Hirsi Ali Hirsi Magan Isse heette zal zich daarbij misschien wel iets hebben afgevraagd, maar waarschijnlijk niet meteen de conclusie hebben getrokken dat er iets niet in orde was met de asielaanvraag. Ik zal dan ook onderscheid maken tussen de expliciete en de impliciete erkenning van onwaarheden.
Er is nog een onderscheid dat moet worden gemaakt, en dat is tussen de diverse onwaarheden die de asielaanvraag bevatte; niet allemaal zijn die -- impliciet of expliciet -- op hetzelfde moment aan het licht gekomen. Het gaat hier om vijf verschillende onwaarheden:
1. Somalië (of een Keniaas vluchtelingenkamp) in plaats van Kenia als land van herkomst; was bekend geweest dat ze als erkend vluchtelinge met een verblijfsstatus uit Kenia kwam, dan was ze daarheen teruggestuurd.
2. Direct uit Somalië gearriveerd in plaats van via Duitsland; was bekend geweest dat ze via Duitsland was gekomen en voor dat land een inreisvisum had, dan was ze op grond van art. 5, lid 2 van de Overeenkomst van Dublin vermoedelijk naar Duitsland teruggestuurd om daar asiel aan te vragen. Dat mevr. Hirsi Ali waarschijnlijk een inreisvisum voor Duitsland had, maak ik op uit het in noot 4 gegeven citaat.
3. (Impliciet:) Niet op de vlucht voor honger en oorlog, maar voor een gearrangeerd huwelijk.
4. Naam Ayaan Hirsi Ali in plaats van Ayaan Hirsi Magan.
5. Geboortejaar 1967 in plaats van 1969.
De eerste mededeling over leeftijd en plaats van herkomst van mevr. Hirsi Ali die ik in de Krantenbank heb kunnen vinden is in een bijdrage aan 'Letter & Geest' in Trouw van 24 november 2001, toen ze na een studie politicologie in Leiden nog maar kort bij de Wiardi Beckmanstichting werkte. Hier komt ze nog uit Somalië en is op 24-jarige leeftijd naar Nederland gekomen.8) Maar vijf maanden later wordt in een artikel in de Volkskrant als haar leeftijd 32 jaar opgegeven, en wordt vermeld dat ze na in Kenia te zijn uitgehuwelijkt aan een fundamentalistische moslim uit Canada, na de ceremonie besloot te ontsnappen.9) In dit geval komen de punten 1, 2, 3 en 5 nog impliciet ter sprake, maar nog datzelfde jaar verklaart ze expliciet in haar asielaanvraag onwaarheden te hebben vermeld. Zo antwoordt ze in het op 11 september 2002 uitgezonden tv-programma van Barend en Van Dorp op een vraag: "Ik heb niet gemeld dat ik direct uit Kenia kwam. Ik zei dat ik uit Somalië kwam." Ook het feit dat ze via Duitsland naar Nederland was gekomen wordt in dat gesprek vermeld.10)
Was dus al in september 2002 expliciet bekend dat mevr. Hirsi Ali bij haar asielaanvraag onwaarheden over de hierboven genoemde punten 1, 2 en 3 had verteld, bij de punten 4 en 5 duurde dat wat langer. Dat Ayaan Hirsi Ali de dochter was van Hirsi Magan Isse stond in december 2002 al in het interview door Colet van der Ven in Opzij en in De zoontjesfabriek,11) maar de expliciete erkenning dat ze Hirsi Magan en niet Hirsi Ali heette -- en het waarom voor die naamsverandering -- volgde pas in augustus 2004: "Ayaan Hirsi Magan werd op 13 november 1969 geboren in Mogadishu als tweede dochter bij de tweede vrouw van Hirsi Magan, telg uit de koninklijke Osman Mahamoud-subclan die deel uitmaakt van de Darod-clan," en "De naam Magan verving ze door Ali om in Nederland onherkenbaar te blijven," schreef Jutta Chorus op 28-8-2004 in het Zaterdags Bijvoegsel van NRC Handelsblad.. En wat de geboortedatum betreft, hoewel al uit het artikel in de Volkskrant van 11 april 2002 (zie noot 9) blijkt dat ze in 1969 was geboren, heb ik een expliciete erkenning van het feit dat ze in haar asielaanvraag een onjuiste geboortedatum had opgegeven, niet eerder dan in een interview met The New York Times van 3 april 2005 kunnen vinden.12) In het kader van deze post zijn de hier genoemde data om diverse redenen van belang. In de eerste plaats kunnen we vaststellen dat de Zembla-uitzending van 11 mei 2006 wel degelijk nog niet eerder bekende informatie bevatte. Zo waren er de verklaringen van familieleden en de ex-man van mevr. Hirsi Ali dat het huwelijk vrijwillig was. Ook nieuw, maar geen feit, was de suggestie dat ze het huwelijk had gebruikt om naar Europa te komen en ten slotte had het onderzoek van Zembla opgeleverd dat de ex-man van mevr. Hirsi Ali haar, vermoedelijk in 1993, een keer hier in Nederland heeft bezocht. Voor het overige had mevr. Hirsi Ali op z'n laatst in april 2005 over alle relevante onwaarheden betreffende haar asielaanvraag expliciet openheid van zaken gegeven.
Het hele verhaal van mevr. Hirsi Ali's asielaanvraag is op diverse tijdstippen in diverse media tot ons gekomen, en het valt te betwijfelen of er tot de Zembla-uitzending veel mensen zijn geweest die er kennis van hadden genomen. Dat zal des te sterker hebben gegolden in de maanden oktober en november 2002, toen mevr. Hirsi Ali de overstap maakte van de Wiardi Beckman-stichting naar de VVD, waar men haar de kans had geboden bij de eerstvolgende verkiezingen een plaats in de Tweede Kamer te krijgen. Naar ik vermoed zal alleen het feit dat ze via Duitsland uit Kenia, en niet direct uit Somalië naar Nederland was gekomen, toen in bredere kring bekend zijn geweest. Tot die bredere kring reken ik ook iemand als minister Verdonk, sinds 2002 VVD-lid en dus eind 2002 hoogstwaarschijnlijk nog niet behorend tot de VVD-top. Had ze dat wel gedaan, dan zou ze bij een kring van ingewijden hebben gehoord die in elk geval eind oktober van alle hierboven genoemde onwaarheden op de hoogte waren.
Al in Nova van 11 mei had mevr. Hirsi Ali op een vraag van Twan Huijs of ze de VVD in die tijd had geïnformeerd dat ze bij haar asielaanvraag gelogen had -- in algemene zin -- bevestigend geantwoord.13) En enkele dagen later werd ze daarin bijgevallen door minister Zalm, die tijdens de persconferentie op 16 mei waar mevr. Hirsi Ali haar terugtreden als Kamerlid en haar vertrek naar Amerika aankondigde, een eigen verklaring aflegde. Deze behelsde dat de feiten omtrent de juiste achternaam en de geboortedatum van mevr. Hirsi al sinds 2002 publiek, en dus ook aan hem, bekend waren. Ter ondersteuning haalt hij daarvoor de in noot 11 aangehaalde zin uit De zoontjesfabriek aan, maar zoals we hebben gezien, kon daar niet zonder meer uit worden afgeleid dat er iets mis was geweest met de asielaanvraag. De verklaring van minister Zalm14) zegt dus eigenlijk alleen dat mevr. Hirsi Ali's werkelijke personalia in 2002 bij de VVD bekend waren, niet dat men wist dat ze in haar asielaanvraag onjuiste personalia had opgegeven.
Duidelijkheid over de vraag of alle onwaarheden in haar asielaanvraag in 2002 bij de VVD bekend waren, gaf ook de verklaring van mevr. Hirsi Ali zelf tijdens de persconferentie niet. In essentie verwijst ze naar de tv-uitzending van Barend en Van Dorp, waar, zoals we hebben gezien naam en geboortedatum niet ter sprake zijn gekomen, en naar het feit dat ze [vanaf 2002] vele malen haar juiste geboortedatum en de naam van haar vader heeft opgegeven.15) Dat zegt dus weinig meer dan de verklaring van minister Zalm.
Veel explicieter op dit punt is een documentaire van de filmmaakster Eveline Van Dijck, getiteld "Profiel: Ik ben Ayaan", die op 19 mei 2006 door de Humanistische Omroep werd uitgezonden. In deze documentaire, die mevr. Hirsi Ali volgt vanaf augustus 2002, wordt op 23 december 2002 Theodor Holman aan het woord gelaten, die na een dineetje met mevr. Hirsi Ali, de filmmaakster en mevr. Hirsi Ali's toenmalige vriend Marco van Kerkhoven16) de balans van de avond opmaakt. Holman vertelt hier voor de camera dat die avond gesproken is over plannen van de Somalische gemeenschap in Nederland om mevr. Hirsi Ali te beletten Kamerlid te worden door een proces aan te spannen omdat ze over haar naam en geboortedatum had gelogen toen ze naar Nederland kwam. Mevr. Hirsi Ali zou die avond hebben gezegd dat ze daar inderdaad over gelogen had en dat ze dat ook aan minister Zalm (toen lijsttrekker) en (toenmalig) partijvoorzitter Eenhoorn had bekend en dat iedereen binnen de VVD het wist. Eenhoorn zou op dat moment bezig zijn uit te zoeken wat ertegen gedaan kon worden. Hij had hierover ook met de IND contact gehad. Als het tot een proces zou komen, zou dat kunnen betekenen dat zij geen lid van de Tweede Kamer zou kunnen worden en nog veel erger: dat zij haar Nederlanderschap kwijt zou raken.
Om redenen waarop ik later nog terugkom, vind ik dit een wat wonderlijk verhaal, maar vooralsnog volsta ik ermee te zeggen dat het meeste ervan sinds de uitzending van de documentaire door anderen bevestigd is. Zo bevestigde volgens een bericht op de website van De Telegraaf van 19 mei een woordvoerder van de VVD "in een reactie dat de VVD-top in 2002 contact heeft gehad over Hirsi Ali met de IND en met de Kiesraad. De uitslag daarvan was volgens hem dat er geen problemen of risico's te verwachten waren." En in NRC Handelsblad van 20/21 mei wordt gemeld dat zowel de heer Eenhoorn als een voormalig lid van het hoofdbestuur van de VVD, de heer Harbers, hebben verklaard dat de partijtop/het hoofdbestuur van de VVD wist dat mevr. Hirsi Ali onder een onjuiste naam en met een onjuiste geboortedatum was genaturaliseerd.17)
In de laatste maanden van 2002 waren dus in elk geval het hoofdbestuur van de VVD en de heer Zalm op de hoogte van alle relevante feiten betreffende de asielaanvraag van mevr. Hirsi Ali. Volgens Theodor Holman en de woordvoerder van de VVD die in De Telegraaf wordt genoemd, was de IND dat ook. Mevr. Verdonk was toen nog maar kort lid van de VVD en zou pas in mei 2003 minister van Vreemdelingenzaken en Integratie worden; de kans dat zij toen al over het hele dossier-Hirsi Ali was ingelicht, acht ik heel klein. Niettemin, een aantal vooraanstaande personen kende dat dossier, en zag daarin geen beletsel voor het Kamerlidmaatschap van mevr. Hirsi Ali. Hoe was dat mogelijk in het licht van de recente gebeurtenissen waarbij mevr. Hirsi Ali in elk geval haar Kamerlidmaatschap is kwijtgeraakt en ook haar Nederlanderschap bedreigd ziet?
Read next week's thrilling installment...
1) Dit is wat ze op 11 september 2002 in het programma van Barend en Van Dorp verklaarde: "Ik heb niet gemeld dat ik direct uit Kenia kwam. Ik zei dat ik uit Somalië kwam." Volgens de makers van "De heilige Ayaan" zat het iets anders in elkaar: Vraag: "U heeft gezegd dat u in 1991 naar Nairobi bent gevlucht en in een vluchtelingenkamp terecht bent gekomen, en vanuit het vluchtelingenkamp bent u doorgevlucht naar Nederland." Antwoord: "Ja, zoiets." In 1991 en 1992 heerste in Somalië burgeroorlog en hongersnood, wat in beide versies de suggestie zal hebben gewekt dat dat de reden voor de asielaanvraag was.
2) Zie bijvoorbeeld Het Parool, 14-12-2002: Ik denk dat ik het ga redden
'Een verre neef uit Canada deed me een aanzoek. Maar hij kreeg geen 'ja' van mij. Omdat hij heel fundamentalistisch was. Ik moest hem zes zoontjes schenken en als ik het onderwerp studie aansneed, zei hij: 'Waar heb je dat voor nodig?' Dus ik zei: 'Ik ga niet naar dat huwelijk.' Toen antwoordde mijn vader: 'Dat is ook niet nodig, ik ga je gewoon vertegenwoordigen.' Want hoe liberaal hij verder ook was, dit zette hij door. Die neef ging direct erna terug naar Canada, ik moest nog wachten op de benodigde documenten. In Kenia kost dat veel tijd en smeergeld, dus toen zei een oom: 'Kom gewoon naar ons in Duitsland, daar gaat het veel sneller.'"
3) Zembla, 11 mei 2006: "De heilige Ayaan": "Ik dacht als ik nu de waarheid vertel, dan weet ik, ik word teruggestuurd naar Duitsland, want de regels waren heel erg helder ... Wat ik wist was -- eigenlijk wilde ik naar Engeland, omdat ik Engels sprak en dacht: daar kan ik zonder enig probleem mijn weg vinden. Tussen Duitsland en Engeland is de overtocht of per boot of per vliegtuig, dus dat betekent dat er een moment is dat je je paspoort moet laten zien, en dan wordt je gevraagd heb je een visum, en als je dat niet hebt, word je teruggestuurd." Vgl. Het Parool, 14-12-2002: Ik denk dat ik het ga redden: "Maar eenmaal in Europa besloot ik: nu ga ik nooit meer terug. Ik vroeg: 'Hoe kom ik van hier naar Engeland?' Want ik sprak die taal en dacht daar wel een baantje te kunnen vinden. Maar Engeland zit niet in het Schengen-verdrag, van daaruit zou ik direct terug naar huis gestuurd worden." Wat "naar huis" hier betekent, Kenia of Duitsland, weet ik niet. Als mevr. Hirsi Ali bij haar asielaanvraag zou hebben vermeld dat ze rechtstreeks uit Kenia was gearriveerd, waar ze een asielstatus had, zou ze vermoedelijk op het vliegtuig naar Kenia zijn gezet (zie bijvoorbeeld NRC Handelsblad, 7-1-1992, p. 3: Somaliër weer naar Kenia teruggestuurd, geciteerd in "De heilige Ayaan"). Als ze zou hebben vermeld dat ze via Duitsland naar Nederland was gekomen, zou ze ingevolge art. 5, lid 2 van de Overeenkomst van Dublin ("Wanneer de asielzoeker houder is van een geldig visum, is de lidstaat die dat visum heeft afgegeven, verantwoordelijk voor de behandeling van het asielverzoek...") vermoedelijk naar Duitsland teruggestuurd om daar asiel aan te vragen.
4) The New York Times, 3-4-2005: Christopher Caldwell, Daughter of the Enlightenment: "During a layover in Germany, scheduled for the completion of her immigration paperwork, she decided to bolt -- an idea that did not occur to her, she says, until she arrived in Europe. She fled across the border on a train to the Netherlands, fearful that the Somali-German guardian assigned her by her clan, would find her if she stayed in Germany."
5) "De naam Magan verving ze door Ali om in Nederland onherkenbaar te blijven," schreef Jutta Chorus op 28-8-2004 in het Zaterdags Bijvoegsel van NRC Handelsblad. Zie ook The Guardian van 17 mei 2005: Danger woman: "Hirsi Ali spent two nights in Germany and then, on a whim, bolted. She took a train to the Netherlands, and walked out on her husband, her family and her culture. 'I thought, if I don't try it now, I'll never know. I thought, if they discover me in Holland, and take me to Canada, then I'll live peacefully with my husband. But I had to try. And, I must admit, it was easy. You just had to take the train anywhere. And I asked for asylum under another name - my name is Ayaan Hirsi Magan, and I told them that my name is Ayaan Hirsi Ali."'
6) Vgl. ook dit citaat van mevr. Hirsi Ali zelf, in de Volkskrant van 4 juni 2002: "Somaliërs zijn van nature verhuizers [...] Als ze denken dat het gras elders groener is, gaan ze daar naartoe. Het zijn echte nomaden."
7) Volgens het Unicef-document "Women's rights in Islam and Somali culture" (2002), hoofdstuk 3.4, "according to Islam, women have the right to accept or reject marriage proposals. Her consent is a prerequisite for the validity of the marital contract according to the Prophet's teaching. [...] A woman can stipulate, 'not to be married with' in her marriage contract. The scholars have differed on whether such stipulation would invalidate the marriage." Tegelijkertijd vermeldt het document dat : "However, in most cases, young couples were married through a system of marriage transaction whereby the respected fathers would agree on a price for the bride." Mevr. Hirsi Ali was 22 toen ze werd uitgehuwelijkt, dus geen kind meer. Als het werkelijk zo was dat ze haar verzet tegen het huwelijk in het huwelijkscontract had kunnen laten vastleggen -- iets dat in dit concrete geval niet vaststaat --, heeft ze door dat niet te doen een kans om het huwelijk te voorkomen gemist. Haar Canadese verre neef zou zich vermoedelijk wel twee keer hebben bedacht alvorens zo'n huwelijk aan te gaan.
8) Trouw, katern Letter & Geest, 24-11-2001: "Ayaan Hirsi Ali kwam 9 jaar geleden op 24-jarige leeftijd vanuit het islamitische Somalië naar Nederland."
9) de Volkskrant, Steffie Kouters, Durf te botsen, 11-4-2002: "Sinds negen jaar woont Hirsi Ali (32), dochter van een Somalische rebel, in Nederland. Het eindstation van een lange zwerftocht, van Somalië naar Saudi-Arabië, Ethiopië, Kenia, Duitsland. Aanvankelijk reisde ze met haar moeder haar vluchtende vader achterna. Toen ze in Kenia werd uitgehuwelijkt aan een fundamentalistische moslim uit Canada, besloot ze na de ceremonie te ontsnappen. Een tante in Nederland bood hulp." In dezelfde geest ook Amsterdams Stadsblad, 20 juli 2002: Het recht om verliefd te worden (interview door Liesbeth Wiewel): "Hirsi Ali (32) is in Somalië opgevoed als moslim... Dat zij uiteindelijk op haar 22e naar Nederland kwam had echter niets te maken met de burgeroorlog die net in Somalië was uitgebroken, en waardoor haar hele familie naar Kenia moest vluchten [sic]. Het leven in Kenia beviel haar goed. Tot haar ouders haar uithuwelijkten. Daar had ze zich altijd tegen verzet, en zo, als afhankelijke moslimvrouw, wilde ze niet leven." Hier wel de juiste leeftijd en het in tweede instantie opgegeven vluchtmotief, maar merkwaardig genoeg niet het ware verhaal over haar verblijf in Kenia sinds 1980. Als leeftijd waarop ze naar Nederland kwam staat hier 22-jarig opgegeven, anders dan in de Nederlandse Wikipedia en elders vermeld staat (23 jaar). 22 blijkt het juiste antwoord te zijn: Ayaan Hirsi Ali kwam op 24 juli 1992 naar Nederland: "Woensdag 24 juli: Ben vandaag tien jaar in Nederland.").
10) Dit zei Ayaan op 11 september 2002 in Barend en van Dorp:
Vraag: "Hoe ben je toen gevlucht? Dat moest je stiekem in het geheim doen..."
Antwoord: "Ik heb toen een vrouw gebeld die ik toen tante noemde, maar naar Nederlandse begrippen is dat geen tante, verre verre familie. 'Ik ben in Duitsland en wil naar je toe komen.' Verder zei ik niets en toe zei ze 'Kom!' Toen heeft ze me verwezen, want ze zat zelf in een asielzoekerscentrum, naar een echte nicht van haar in Volendam en die heeft me verder begeleid. Ik mocht een weekend bij haar slapen en toen zei ze 'Je moet naar de politie.'"
Vraag: "En als je dat nu gedaan had? Want je werd niet echt bedreigd, zou je dan geweigerd zijn onder de huidige politieke omstandigheden?"
Antwoord: "Ik denk het wel. Ik kwam in '92 en toen kwam werkelijk de hele wereld. Overal waren burgeroorlogen. De Balkan, Siërra Leone, Somalië. Het was toen gunstig om uit Somalië te komen. Ik weet geeneens of ik een status heb gekregen op basis van mijn verhaal. Ik heb niet gemeld dat ik direct uit Kenia kwam. Ik zei dat ik uit Somalië kwam."
Vraag: "Dus je hebt moeten liegen om hier een verblijfsvergunning te krijgen?"
Antwoord: "Absoluut! Maar ik weet niet of ik het op basis van de leugen heb gekregen. Want nu wordt ook gelogen en geen verblijfsvergunningen uitgedeeld, maar uit het feit dat het gewoon een gunstig moment was om een verblijfsvergunning af te geven."
11) Opzij, dec. 2002: "Ik wil dat het hier en nu gebeurt". Interview door Colet van der Ven: "Ayaan Hirsi Ali wordt in 1969 in Somalië geboren als de dochter van Hirsi Magan..." Het interview is ook gepubliceerd in de bundel De zoontjesfabriek, dat in dezelfde maand verscheen.
12) In de woorden van de interviewer: In the Netherlands, she changed her name (from Ayaan Hirsi Magan), falsified her birth date and applied successfully for political asylum. Overigens vermeldt de tekst op achterzijde van het omslag van De maagdenkooi (2004) nog altijd 1967 als het geboortejaar.
13) Nova: Vraag: "U hebt gelogen, over uw verleden." Antwoord: "Ik heb gelogen, en ik heb toen in ..." Vraag: "En heeft u dat aan de VVD verteld, toen u bij de VVD kwam?" Antwoord: "O ja."
14) Tekst Gerrit Zalm bij aftreden Kamerlid Ayaan Hirsi Ali
"Zoals Ayaan al aangaf, heeft ze nooit geheimzinnig gedaan over haar personalia. Naar ik begrijp zijn het foute geboortejaar (Ayaan is geboren in 1969 en niet in 1967) en de achternaam (haar grootvader heet Magan terwijl Ayaan Ali gebruikt als achternaam) de aanleiding om vast te stellen dat Ayaan geen Nederlandse is. Deze feiten zijn al jaren publiek bekend. Ze schrijft er in 2002 al over in haar boek 'De Zoontjesfabriek'. Ik citeer de allereerste zin uit haar boek: 'Ayaan Hirsi Ali wordt in 1969 in Somalië geboren als dochter van Hirsi Magan'. Op dit punt bevatte een recente televisie uitzending absoluut niks nieuws. De feiten waren in 2002 al publiekelijk en dus ook mij bekend. Ayaan had een Nederlands paspoort, was een Nederlands staatsburger. Voor mij was er dus geen enkel beletsel om maar een seconde te twijfelen of Ayaan wel op de lijst kon. Wij wilden graag een strijdbare vrouw op de lijst. Natuurlijk kon ze op de lijst. Ook haar geloofsbrieven zijn zonder moeite aanvaard.
Dat nu ruim drie jaar later blijkt dat er ineens juridische complicaties zijn, konden wij toen niet bevroeden. Ik, en niet alleen ik, hebben toen volledig te goeder trouw gehandeld."
15) Persverklaring Ayaan Hirsi Ali
"Over het feit dat ik met een onjuiste naam en geboortedatum, en met een onjuist vluchtverhaal, naar Nederland ben gekomen, ben ik altijd zeer open geweest. In 2002 heb ik op televisie de precieze toedracht rond mijn aankomst voor het eerst uit de doeken gedaan. Sindsdien heb ik het tientallen keren herhaald, in binnen- en buitenland, in kranten, op radio en televisie. In de persmap vindt u een selectie hiervan. Ik heb vele malen de naam van mijn vader genoemd, ik heb mijn geboortedatum gegeven."
16) Volgens de tv-recensent van NRC Handelsblad (22 mei 2006), Hans Beerekamp, waren bij dit diner ook Theo van Gogh en Hans Teeuwen aanwezig, maar dat is een vergissing; dát diner vond plaats op 23 februari 2003.
17) NRC Handelsblad, 20-21 mei 2006, Zaterdags Bijvoegsel: Liberaal liegen
"Oud-VVD-voorzitter Bas Eenhoorn zegt dat de partijtop in 2002, toen de kandidatenlijst werd gemaakt, precies wist wat Hirsi Ali had gezegd bij haar naturalisatie: haar naam en geboortedatum klopten niet. Mark Harbers, gemeenteraadslid voor de VVD in Rotterdam, was in die tijd lid van het hoofdbestuur. Hij heeft aantekeningen van vergaderingen uit die tijd en hij bevestigt wat Eenhoorn zegt: op de vergadering van het hoofdbestuur van 30 oktober 2002 maakten Zalm en Eenhoorn bekend dat Hirsi Ali kandidaat-Kamerlid was voor de VVD. 'Ze zeiden er meteen bij,' zegt Harbers, 'dat ze bij haar komst naar Nederland had gelogen over haar naam en geboortedatum. Maar ze was inmiddels genaturaliseerd, dus het was verder geen probleem.'"
