Jos van Dijk

De grootste geheime dienst van de Verenigde Staten, de NSA, analyseert niet meer dan één procent van de gegevens die ze verzamelen, schreef de NRC op 9 januari.

Na de bijna-aanslag van een Nigeriaan op een vliegtuig vlak voor de landing in Detroit op Eerste Kerstdag staat de 'performance' van de inlichtingendiensten weer eens volop in de belangstelling. En opnieuw is de conclusie: de ogen zijn groter dan de maag. Het verzamelen van zoveel mogelijk informatie is nog geen garantie dat aanslagen worden voorkomen. Oud-NSA-medewerker Matthew M. Aid rekent voor dat de NSA in 2004 1 biljard (een miljoen miljard) bits aan data verzamelde. "Evenveel als de Library of Congres. Dat is de grootste bibliotheek ter wereld, die beschikt over een exemplaar van elk boek dat ooit ergens ter wereld officieel is uitgegeven. In 2009 was de dataverzameling al uitgegroeid tot 4 biljard bits. Dus het stijgt met bijna 100 procent per jaar! Niemand - helemaal niemand - zal ooit in staat zijn dit nog te analyseren." Jim Banford, auteur van enkele boeken over inlichtingendiensten in de VS: "Diensten weten alles, maar zien niks." Dat moet dan het resultaat zijn van de Patriot Act, die inlichtingendiensten sinds 9/11 vrijwel onbegrensde bevoegdheden gaf om alle soorten gegevens te verzamelen, tot aan lenersgegevens van bibliotheken toe.

Wat 9/11 volgens Bamford wél heeft opgeleverd is de (afgedwongen) samenwerking tussen de diensten. Er is nu een basis voor het delen van kennis, zegt hij. Nu dat is verbeterd kan de hoeveelheid te verzamelen gegevens ook wel weer gereduceerd worden tot het oude niveau om de vereiste prestaties te kunnen leveren, verwacht Bamford. Exit Patriot Act? Dat is nog de vraag. "Het publiek zou het niet accepteren. De Republikeinen schreeuwen moord en brand. Dus gaan wij door met deze bureaucratische overkill."

Een leerzame geschiedenis, ook voor Nederland waar de evaluatie van de Wet bevordering Persoonsgegevens nog in behandeling is. Het kabinetsstandpunt van begin november luidt: "Burgers mogen erop vertrouwen dat zorgvuldig met hun persoonsgegevens wordt omgegaan als deze worden verwerkt. Tegelijk mogen zij erop rekenen dat overheidsinstanties informatie met elkaar delen als dat voor de bescherming van hun veiligheid noodzakelijk is." Een kritisch geluid over de grenzeloze verzamelwoede heb ik nog niet gehoord in dit verband, maar laten we hopen dat de Nederlandse parlementariërs wijzer zijn dan hun Amerikaanse republikeinse collega's.