Redactie InformatieProfessional

Nationale bibliotheek zegt "publiek belang boven privaat auteursrecht" te stellen.

De Koninklijke Bibliotheek (KB) is van mening dat het auteursrecht een complicerende factor is voor massadigitaliseringsprojecten. Ook voor materiaal van voor de Tweede Wereldoorlog is vooraf toestemming nodig van alle rechthebbenden. De KB heeft voor haar tijdschriftenproject 1850-1940 een andere keuze gemaakt. Geen toestemming vooraf vragen, maar een bezwaarmogelijkheid geven. Geen opt-in, maar opt-out.

Met steun van Metamorfoze, het nationaal programma voor behoud van het papieren erfgoed, digitaliseert de KB de meest geraadpleegde tijdschriften uit de 19e en vroege 20e eeuw uit haar collectie. Deze tijdschriften zijn een deel van ons gezamenlijke erfgoed geworden. Zonder de investeringen van de KB en andere erfgoedinstellingen (en dus indirect van de overheid) raken die tijdschriften, met werken van relatief onbekende makers, geheel in de vergetelheid. Online plaatsen geeft ze als het ware een tweede leven. De wetenschap en het brede publiek kunnen zo op ontdekkingstocht in dit materiaal.

Het gaat om titels als het Nieuwsblad voor den Boekhandel en Sport in Beeld en van Levende Talen tot het Advocatenblad. Deze vooroorlogse tijdschriften kan de KB niet zomaar online zetten. Volgens de Auteurswet is hier vooraf toestemming van alle rechthebbenden voor nodig, en die moet de KB opsporen. En ja, veel van deze auteurs zijn inmiddels overleden, waardoor het auteursrecht meestal bij meerdere erfgenamen ligt (het Auteursrecht loopt tot 70 jaar na de dood van een maker).

Als de KB alle mogelijke rechthebbenden zou willen vinden, dan zou een met publiek geld betaalde fulltimer meer dan vijf jaar nodig hebben om iedereen op te sporen, nog afgezien van de tijd en de kosten voor het vragen van toestemming. De opbouw van een grote online bibliotheek wordt zo ernstig vertraagd.

Hoe ouder het materiaal is, hoe meer tijd en geld het zoeken naar rechthebbenden kost. Voor deze vooroorlogse tijdschriften kiest de KB daarom een andere weg. Met de gratis online beschikbaarstelling ervan geeft de KB invulling aan haar publieke taak. Daarom wil de KB het publieke belang van de toegang tot dit cultureel erfgoed laten prevaleren boven de private belangen van mogelijke auteursrechthebbenden. Op deze website wordt de komende weken een lijst met titels van de gedigitaliseerde tijdschriften gepubliceerd. De KB roept rechthebbenden op zich te melden als ze bezwaar hebben tegen het online plaatsen van hun bijdragen. In dat geval wordt de betreffende bijdrage(n) ontoegankelijk gemaakt.