Redactie InformatieProfessional

Digitalisering en verspreiding van verweesde werken wordt eenvoudiger binnen EU.

Het Europees Parlement heeft vorige week een richtlijn aangenomen die het digitaliseren en openbaar maken van zogeheten verweesde werken eenvoudiger maakt. Er was brede steun voor verandering in de behandeling van verweesde werken. 531 leden van het parlement stemden voor de verandering, 11 tegen.

Volgens het Richtlijnvoorstel Verweesde Werken hoeft voortaan slechts in één lidstaat van de Europese Unie vastgesteld te worden dat de auteursrechthebbende van een werk onvindbaar is. De verweesde status van een werk wordt vastgesteld na een zorgvuldig onderzoek in bibliotheken, musea, archieven, onderwijsinstellingen, instituten voor cinematografisch erfgoed en publieke omroeporganisaties.

Als zo'n onderzoek vanuit bijvoorbeeld Duitsland oplevert dat er geen auteursrechthebbende te vinden is, mag het werk ook in andere EU-landen gedigitaliseerd en hergebruikt worden voor culturele en onderwijsdoeleinden. De Richtlijn betekent een grote stap vooruit voor internationale digitaliseringsprojecten zoals Europeana. Overigens kan de verweesde status van een werk ook weer opgeheven worden als zich later alsnog een rechthebbende meldt.

Nederlandse erfgoedinstellingen hebben bij een consultatie kritiek geleverd op de richtlijn omdat het het zorgvuldig zoeken naar auteursrechthebbenden binnen massadigitaliseringsprojecten te veel tijd zou kosten. Hoewel de zoektocht nu beperkt blijft tot één land, is het volgens erfgoedorganisaties te tijdrovend om bij grootschalige digitaliseringsprojecten. Ze noemden het Richtlijnvoorstel "een stap in de goede richting" omdat het kleinschalige digitaliseringsprojecten makkelijker maakt. "Erfgoedinstellingen met omvangrijke collecties zijn met dit Richtlijnvoorstel echter nog niet uit de brand. Anders dan voor digitalisering op kleine schaal, is voor grootschalige digitalisering een voorafgaande zoektocht per werk veelal niet haalbaar vanwege de prohibitieve kosten en inspanningen", aldus een grote groep erfgoedinstellingen in een reactie (pdf).