Praktijkgids voor slimmer zoeken op internet
Eerste Hulp Bij e-Onderzoek is een gezamenlijke uitgave van de universiteitsbibliotheken van Leiden en Amsterdam en de KB.
Het kolossale aanbod aan digitale bronnen voor de geesteswetenschappen maakt nieuwe onderzoeksvragen mogelijk en vraagt bovendien om nieuwe manieren van zoeken. Dat schrijft Ewoud Sanders in Eerste Hulp Bij e-Onderzoek, een praktisch gidsje voor het slim doorzoeken van digitale bronnen dat op 5 september a.s., bij de opening van het academisch jaar, gratis zal worden verspreid onder alle eerstejaarsstudenten in de geesteswetenschappen in Leiden en Amsterdam.
Uit onderzoek blijkt dat studenten, net als de meeste andere mensen, nauwelijks gebruikmaken van de geavanceerde zoekmogelijkheden van zoekmachines als Google, terwijl de relevantie van de zoekresultaten met sprongen stijgt als dit wel gebeurt. Dit is het eerste gidsje voor studenten waarin kort en helder, aan de hand van zoekvragen uit de academische praktijk, wordt uiteengezet hoe je slimmer kunt zoeken (en documenteren).
Eerste Hulp Bij e-Onderzoek is een gezamenlijke uitgave van de universiteitsbibliotheken van Leiden en Amsterdam en de Koninklijke Bibliotheek. Aanleiding voor dit gidsje is de recente lancering van Early Dutch Books Online, een website waar 11.240 in Nederland uitgegeven boeken uit de periode 1781-1800 gratis digitaal beschikbaar worden gesteld door deze drie wetenschappelijke bibliotheken. De gids is geschreven voor journalist en taalhistoricus Ewoud Sanders, die zich al jarenlang met elektronische bronnen en zoeksystemen bezighoudt.
Eerste Hulp Bij e-Onderzoek is vanaf 3 september a.s. gratis te downloaden op: hdl.handle.net/1887/1777.
Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat studenten slechts weinig digitale bronnen kennen. Ze raadplegen vooral Google, maar weten ook weinig van de werking van deze zoekmachine. De bibliothecaris blijk nauwelijks een rol te spelen in de belevingswereld van studenten die op zoek zijn naar informatie. Zie 'Studenten weten niets van Google en bibliotheken' (InformatieProfessional, 25 augustus 2011).
Nederlandse docenten blijken net als hun Amerikaanse collega's de informatievaardigheden van studenten te overschatten. Ewoud Sanders schrijft in zijn e-Onderzoekgids dat docenten ten onrechte denken dat studenten kunnen "toveren" met internet. "[D]e afgelopen jaren heb ik geregeld aan (oudere) docenten gevraagd in hoeverre zij vertrouwd waren met slim zoeken op internet. Meestal kreeg ik te horen: ‘Ik ben daar zelf niet zo in thuis, maar mijn studenten wel – die kunnen ermee toveren.’ Als ik vervolgens aan studenten vroeg in hoeverre zíj vertrouwd waren met slim zoeken op internet (‘Ken je bijvoorbeeld deze trucs?’), dan kreeg ik als antwoord: ‘Nee, hoe zouden wij die moeten kennen? Die hebben we nooit geleerd. Zelfs niet bij de basisvaardigheden in het eerste jaar.’"
(Foto van Wegwijs bij de UBA)
Mooi initiatief en echt een aanvulling dit gidsje, vanwege de combinatie van openbare bronnen (met name Google) en het onderzoeksveld Geesteswetenschappen. Goed uitgewerkte casestudies ook.
Arne van Elk @ 05-09-2011 13:10Eén kanttekening: In hoofdstuk drie staat: "Zoals bekend kom je bij Google hoger op de resultatenlijst als je hiervoor betaalt". Dat klopt niet. Hier had het onderscheid tussen betaalde en 'organische' resultaten wat beter uitgelegd moeten worden.
Eén extra tip: Bij de eerste casestudie op pagina 21 schrijft Sanders: "Snel nog even kijken hoe enkele kranten dit rapport bij verschijning hebben samengevat of ontvangen". Hij doet dat per individuele krant met behulp van de zoekoperator "site:". Dat is een prima methode, maar je kunt ook diverse kranten tegelijk doorzoeken via de VPOD krantenbank: http://www.vpod.nl/krantenbank/
Let wel: de krantenbank is niets anders dan een setje zelf samengestelde Google zoekmachines, iets waar Sanders zelf ook over schrijft. Ik maak hier schaamteloos reclame want ben één van de ontwikkelaars van de krantenbank.