HomeNieuwsOpen Universiteit publiceert handleiding informatievaardigheden voor leraren

Open Universiteit publiceert handleiding informatievaardigheden voor leraren

Redactie InformatieProfessional

Headline example

Docenten moeten eerst zelf leren hoe je op internet het kaf van het koren scheidt.

Steeds meer leraren hebben er steeds vaker mee te maken: werkstukken van leerlingen die 'bij elkaar gegoogeld' zijn. Uit recent onderzoek is naar voren gekomen dat tieners wel handig zijn met nieuwe media, maar helemaal niet zo goed in het vinden van goede informatie op het internet, juist door het enorme aanbod.

Daar ligt een uitdaging voor leraren. Voordat van leerlingen verwacht mag worden dat ze op het internet het kaf van het koren weten te scheiden, is het zaak dat leraren zelf informatievaardig zijn. In de handleiding 'Informatievaardigheden voor leraren' (pdf) zetten Saskia Brand-Gruwel van Celstec en Jaap Walhout van het Ruud de Moor Centrum van de Open Universiteit uiteen wat er allemaal komt kijken bij het verzamelen en verwerken van digitale informatie.

De auteurs gaan uit van een zesfasenmodel. Deze zes fasen vormen de basis van elk zoekproces. Elke fase is onderverdeeld in een aantal activiteiten of stappen, die uitgevoerd kunnen worden om het proces zo effectief en efficiënt mogelijk te laten verlopen. Achtereenvolgens wordt aandacht besteed aan het definiëren van taken, het zoeken, selecteren en beoordelen van informatie op internet, het verwerken en presenteren van die informatie en het evalueren en reguleren van het product en proces van informatievergaring en -verwerking.

Brand-Gruwel en Walhout besteden ook aandacht aan het ontwerpen van informatievaardige taken en het samenwerken met de mediathecaris. De verschillende rollen die een mediathecaris kan hebben binnen een school en de verschillende vormen van samenwerking worden uitvoerig belicht.


Reacties

  • @Arne van Elk: dank voor de uitgebreide aanvulling. Het klopt dat Google AND in feite impliciet gebruikt. Datzelfde is ook van toepassing op OR, waarbij zoekresultaten die aan de AND operator voldoen als eerste staan. Ik heb het experiment uitgevoerd met google.com en niet google.nl, hetgeen zo goed als zeker invloed heeft.

    Met "wat je invoert van invloed is op de zoekresultaten" bedoel ik niet alleen dat je goed op de hoogte moet zijn van de verschillende operatoren, maar ook het gebruik van bijvoorbeeld synoniemen.

    Het is inderdaad gevaarlijk om op basis van 1 experiment algemene conclusies te trekken, maar het ontbreekt me aan tijd om er een echte studie van te maken :-)

    Jaap Walhout @ 15-12-2010 19:42
  • @Eric Sieverts: dank voor de aanvulling.
    @Jaap Walhout: Uw heeft op uw blog ( http://jaapwalhout.net/is-er-verschil-tussen-plus-en-and ) een aardig experiment uitgevoerd, waar interessante verschillen in resultaten optreden. Een paar opmerkingen daarover:

    * Ik ben blij dat u inmiddels ook van mening bent dat bij Google '+' niet hetzelfde is als 'AND'. Ook niet als je voor twee zoektermen een '+' zet.

    * U concludeert dat "wat je invoert van invloed is op de zoekresultaten". Dat lijkt me een open deur. Maar als u hiermee bedoelt dat het handig is goed op de hoogte te zijn van de verschillende zoekoperatoren kan ik het daar alleen maar mee eens zijn.

    * Zoals eerder vermeld neemt Google standaard in de zoekresultaten allerlei variaties op het zoekwoord of de zoekwoorden mee (Wil je dat niet dan MOET je dus de '+' of de aanhalingstekens gebruiken). Of je veel van die variaties merkt hangt helemaal van de gebruikte zoektermen af, maar in het geval van de zoekopdracht 'onderzoek methoden' heeft Google bedacht dat de zoeker ook geïnteresseerd moet zijn in de variatie 'onderzoeksmethoden'. Dat verklaard m.i. voor een groot deel het verschil tussen het zoeken mét en zónder 'AND'. De 'AND' speelt hier (toegegeven, tot mijn verbazing) dus toch een rol, nl. dat Google daarmee een groter gewicht toekent aan het afzonderlijk voorkomen van de zoektermen. Daarmee zeg ik niet dat de 'AND' hetzelfde doet als de '+', want bij de zoekresultaten zie ik ook nog 'methode' (dus zonder -n).

    * Ik denk wel dat we moeten oppassen hier algemene conclusies uit te trekken. In dit specifieke geval is er een duidelijk waarneembaar verschil. Maar Google zegt toch echt over de 'AND': "The AND operator, by the way, is the default, so it is not needed". Een snelle test wijst uit dat er bij andere zoekacties minder verschil optreed, maar toegegeven, nog steeds verschil.

    * Dit raakt echter ook aan een ander probleem, nl. dat bij twee dezelfde Google zoekacties héél vaak 'andere' zoekresultaten te zien zijn. Er ontstaan bijvoorbeeld verschillen door taal-, regio- en of persoonlijke instellingen. Of door verschillen in de opgebouwde indexen in verschillende Google serverparken. Het blijft daarmee een lastige zaak om (de volgorde van) zoekresultaten heel precies te gaan vergelijken.

    * De (on)betrouwbaarheid van wat Google je voorschotelt zien we ook terug bij het aantal hits dat wordt opgegeven voor de zoekactie '+onderzoek +methoden'. Dat zijn er 3.670.000, en daarmee véél meer dan bij de zoekactie zonder de plussen. Maar het zouden er juist minder moeten zijn, immers met de '+' zorg je er voor dat de varianten worden uitgesloten. Het aantal hits slaat in dit geval dus nergens op. Maar dat is (voor mij) helaas niets nieuws.

    * Overigens, ik heet Arne van Elk, niet Arne Elk. Maar toegegeven, als je op Arne Elk Googled kom ik er ook uit. In ieder geval bij de Nederlandse Google :-)

    Arne van Elk @ 15-12-2010 11:16
  • Nog even ter correctie/aanvulling/bevestiging van eerdere berichten:
    - Bij Google dient de + inderdaad niet meer als AND (want dat doet Google altijd al). Het is echter wel een manier om Google te dwingen op alleen exact het ingetikte woord te zoeken en niet automatisch ook enkel-/meervoud en eventuele andere varianten mee te nemen (wat overigens ook met "" kan).
    - Dat * binnen (of aan het eind van) een woord niet werkt blijkt eenvoudig uit het aantallen-argument dat Arne van Elk noemde. Het is een uitvloeisel van het feit dat Google leestekens negeert, zowel in de te indexeren tekst als in zoekvragen (je kunt ook niet op bijv. "m/v" zoeken). Het enige waarvoor Google de * wel gebruikt, is als Woord-wildcard in een exact phrase (probeer maar eens "information * system").
    Eric

    Eric Sieverts @ 13-12-2010 14:12
  • Beste Arne Elk,
    Technisch gezien zou het gebruik van het +-teken en AND hetzelfde resultaat op moeten leveren. Dat is in werkelijk helaas niet het geval. Daarentegen houdt Google wel rekening met AND. Een uitgebreidere uiteenzetting kunt u vinden op:
    http://jaapwalhout.net/is-er-verschil-tussen-plus-en-and

    Jaap Walhout @ 12-12-2010 18:36
  • Wat betreft de asterisk zegt Google het volgende: "Vul de lege plek in (*)
    De * of de asterisk is een niet erg bekende functie die erg effectief kan zijn. Als u * opneemt in een zoekopdracht, laat u Google weten dat de asterisk een tijdelijke aanduiding is voor een onbekende term. Het systeem probeert vervolgens de beste overeenkomsten te vinden. Een zoekopdracht naar [ Google * ] retourneert resultaten over veel Google-producten (blader ook eens naar de volgende pagina's, we beschikken over veel producten!). De zoekopdracht [ Kamerleden stemden * de motie ] retourneert resultaten over stemmen voor en tegen moties door Kamerleden. De operator * werkt alleen voor hele woorden, niet voor delen van woorden."
    http://www.google.nl/support/websearch/bin/answer.py?answer=136861#exceptions

    philip willems @ 04-11-2010 16:19
  • Beste meneer Walhout,

    Sorry, maar ik ben het niet met u eens. Het Google-alternatief voor AND is niet '+'. Althans, het biedt op die manier geen meerwaarde. Met de '+' (aan het woord vast) kun je Google dwingen om stopwoorden of specifieke varianten van een woord mee te nemen in het zoeken. Voorbeeld: +stadsarchivaris geeft NIET stadsarchief of stadsarchieven (zonder '+' krijg je die wel mee).

    Het '-' teken staat niet voor 'OR'. Wel voor 'NOT', en ik vermoed dat u dat ook bedoelt in uw commentaar hieronder.

    Dan nog 'Tsjaiko*sky'. Als wat u beweert werkelijk zou kloppen dan zou je duizenden hits moeten krijgen op deze zoekvraag. In werkelijkheid zijn het er nauwelijks meer dan 10. Het worden er overigens wel steeds meer. Mag u raden hoe dat komt.

    Arne van Elk @ 01-11-2010 15:30
  • Het alternatief voor AND en OR zijn het '+' en '-' tekens. Dit staat wel in tekst, maar komt blijkbaar niet goed uit de verf.

    Dat u met het 'Tsjaiko*sky'-voorbeeld bij onze handleiding uitkomt is niet geheel onlogisch. Google kijkt ook naar het exacte woord. Zoekresultaten die een match vertonen met de exacte zoekterm komen daarom hoog in de resultatenlijst.

    Jaap Walhout @ 28-10-2010 12:31
  • Lijkt mij een zeer nuttige handleiding. Maar er staan wel wat foutjes in: op pag. 29 wordt bijv. wel erg gemakkelijk gesproken over de ondersteuning van booleaanse operatoren en wildcards door zoekmachines. Was het maar waar! Google herkent de NOT niet als operator, de AND heeft geen meerwaarde en een sterretje binnen één woord gebruiken (Tsjaiko*sky) kan ook niet. Vandaar dat je, als je op 'Tsjaiko*sky' gaat zoeken, uitkomt bij ... het Handboek "Informatievaardigheden voor leraren" :-)

    Arne van Elk @ 15-10-2010 15:06
Login om te reageren op dit artikel. Klik hier