Marie-José Klaver

Bibliotheekorganisaties zijn bang dat innovatie en digitalisering worden bedreigd.

Ruim 93 procent van de openbare bibliotheken krijgt in de jaren 2010-2013 te maken met gemeentelijke bezuinigingen. Door het tempo en de omvang waarmee bezuinigd wordt, dreigt het door gemeenten, provincies en Rijk gezamenlijk ingezette innovatietraject het slachtoffer te worden. Dit landelijk aangestuurde traject heeft onder meer als doel door middel van digitalisering lokaal tot kosten-besparingen te kunnen komen. Met een versnelde aansluiting van bibliotheken op de landelijke digitale bibliotheek en intensievere samenwerking tussen bibliotheken en de landelijke organisaties kunnen de bezuinigingen nog worden opgevangen, mits deze niet te snel komen en niet excessief zijn.

Deze conclusie verbinden het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken (SIOB) en de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) aan het onderzoek Een krimpend perspectief. Gemeentelijke bezuinigingen op openbaar bibliotheekwerk in de periode 2010-2013 (pdf), dat in opdracht van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken en de Vereniging van Openbare Bibliotheken is uitgevoerd door Kasperkovitz beleidsonderzoek en advies. Aan het onderzoek hebben 120 basisbibliotheken deelgenomen, die in totaal met 322 subsidiërende gemeenten te maken hebben. Dit betreft 67 procent van alle basisbibliotheken en 75 procent van alle Nederlandse gemeenten. De eindrapportage van het onderzoek is gisteren bekendgemaakt.

Innovatie is volgens de VOB en het SIOB nodig om de openbare bibliotheek als publieke voorziening in tijden van digitalisering met de tijd mee te laten gaan. De bibliotheekorganisaties maken zich zorgen over de sterk uiteenlopende hoogte van de kortingen, met uitschieters tot 45 procent. Hierdoor dreigen her en der in het land verzwakkingen in het stelsel te ontstaan. Vooral op plaatsen waar bovenop een gemeentelijke subsidiekorting sprake is van een krimp in de provinciale middelen komt de innovatiekracht van de sector onder druk te staan. Het is daarmee de vraag of de ambitie die de vertegenwoordigers van Rijk, provincies en gemeenten bij het ondertekenen van het Bibliotheekcharter 2010-2012 (pdf) verwoordden nog wel haalbaar is "Deze kabinetperiode werken de minister van OCW, de provincies, de gemeenten en de bibliotheeksector aan een proces van bibliotheekinnovatie. Dit proces heeft tot doel de dienstverlening van de openbare bibliotheken beter te laten aansluiten bij maatschappelijke en technologische ontwikkelingen en bij de behoefte van de burger", werd toen gezegd.

Op meerdere plaatsen in het land nopen de (aangekondigde) bezuinigingen tot het maken van scherpe keuzes. Het onderzoek maakt duidelijk dat die keuzes in uiteenlopende richtingen (beperken openingstijden, verkleinen collectie, sluiten van wijkvestigingen, beperken dienstverlening aan scholen) gaan. Hierdoor dreigen grote verschillen te ontstaan in het brede en uniforme aanbod dat bibliotheken beschikbaar willen stellen.