Redactie InformatieProfessional

Privacybezwaar is gekoppeld aan financieel verlies.

In de discussie over de invoering van de kilometerheffing is privacy uitgegroeid tot een van de belangrijkste bezwaren. Het 'track and trace' systeem zou volgens tegenstanders een onacceptabele inbreuk zijn op de privacy van automobilisten. Uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen blijkt dat deze bezwaren in de praktijk nogal mee vallen. "Het privacybezwaar lijkt vooral te leven bij mensen die verwachten er financieel op achteruit te gaan", aldus Linda Steg, adjunct-hoogleraar Omgevingspsyschologie.

Steg is promotor van twee promotieonderzoeken die op dit gebied zijn uitgevoerd door Jan Willem Bolderdijk en Geertje Schuitema. Beide promoveren in het voorjaar van 2010.

De aanwezigheid van een registratiekastje in de auto blijkt nauwelijks een reden om bezwaar te maken op grond van privacy. Vooral de beperkte kennis over de voordelen die het systeem met zich meebrengt, zijn een voedingsbodem voor onvrede. Uit het onderzoek van psycholoog Jan Willem Bolderdijk blijkt dat de acceptatie van een kastje in de auto bij mensen aanzienlijk groter is als ze er financieel niet op achteruit gaan. Mensen blijken zich dus vooral druk te maken over hun privacy als ze verwachten dat de gevolgen voor henzelf negatief zijn. "Zolang autorijders in Nederland het gevoel hebben er niet op achteruit te gaan, zal de acceptatie vermoedelijk ook groot zijn", zegt Bolderdijk.

Ook op financieel vlak lijken de bezwaren mee te vallen, mits prijsbeleid ook positieve effecten heeft, blijkt uit het onderzoek van Geertje Schuitema. Zij onderzocht de acceptatie van prijsbeleid door de mening van gebruikers te peilen vóór en na de invoering van de tolheffing in de regio Stockholm. De extra kosten door de tolheffing waren gemiddeld lager dan veel gebruikers vooraf hadden ingeschat. Daarbij bleek dat de tolheffing veel meer positieve effecten had op filebestrijding, vermindering van uitstoot en parkeerproblemen dan men vooraf had verwacht.

Tolheffing is een heel ander type beleid dan kilometerheffing. Daarom kunnen effecten van tolheffingen niet een op een worden vertaald naar effecten van een kilometerheffing. Uit het onderzoek van Schuitema blijkt dat het verhogen van de benzineprijs vooral invloed heeft op korte ritten en ritten die men maakt om boodschappen te doen. Op lange ritten voor het werk - de grote file-veroorzakers - zijn automobilisten niet tot nauwelijks bereid hun gedrag aan te passen.