Bibliotheekdirecteuren en wetenschappers willen open access
Artikelen moeten gratis op internet.
Bibliotheekdirecteuren en onderzoekers willen dat wetenschappelijke publicaties gratis toegankelijk worden voor iedereen. Dat zeiden ze zaterdag 1 augustus jl. in NRC Handelsblad. Ze willen dat uitgaven die zijn betaald door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) gratis op internet moeten komen. Minister Plasterk van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is het met hen eens.
Bas Savenije, directeur van Koninklijke Bibliotheek (KB)m wil dat NWO aan haar subsidies de voorwaarde verbindt dat onderzoekspublicaties gratis toegankelijk zijn."Het is belastinggeld dat ze verdelen." Hij moet nu regelmatig uitleggen dat wetenschappelijke publicaties niet toegankelijk zijn. "Als gezondheidscentra en huisartsen mij vragen: ‘Kunt u mij toegang geven tot de recente wetenschappelijke literatuur’, moet ik ze vertellen dat de wetenschappelijke uitgevers ons dat niet toestaan. Het zou prachtig zijn als we ook patiëntenverenigingen, hbo’s, roc’s en het mkb toegang konden bieden", aldus Savenije in NRC Handelsblad.
Volgens de universiteitsbibliotheken hebben wetenschappelijke uitgevers als Springer, Elsevier en Wiley een monopolie op wetenschappelijke publicaties. De 13 Nederlandse UB's betalen jaarlijks 33 miljoen euro aan tijdschriftabonnementen. Volgens Leo Waaijers, voormalig directeur van de universiteitsbibliotheken in Delft en Wageningen en internationaal pleitbezorger van open access, gaat het niet snel met het omschakelen van een gesloten naar een open systeem van publiceren. Jaarlijks schakelen ongeveer 1.000 tijdschriften over op het open access-model. "Als je bedenkt dat er 25.000 tijdschriften zijn, en dat er nu 4.000 open access zijn, dan hebben we nog 21 jaar voor de boeg", aldus Waaijers in de NRC.
(Foto: KB)
Niet alleen artikelen, ook de bestanden met onderzoeksgegevens waarop publicaties gebaseeerd zijn, moeten vrij toegankelijk zijn. Voor onderzoek in de geestes- en sociale wetenschappen heeft DANS hierover afspraken gemaakt met NWO en bestaat er een verplichting voor onderzoekers om hun data toegankelijk te maken in een Trusted Digital Repository, dat voldoet aan het internationaal Data Seal of Approval (datakeurmerk).
Peter Doorn @ 12-08-2009 13:01Er staan vele nieuwe open access tijdschriften op stapel bij de grote uitgevers: deze tijdschriften zijn ook peer reviewed en krijgen tzt vanzelf status. Uitgevers zullen switchen van het oude systeem naar het nieuwe, maar er wel voor zorgen dat de inkomsten gelijk blijven. Dit wordt gedaan door de kosten te verhalen op de auteurs of de organisaties (zelfs 'landen') die de auteurs 'in dienst' hebben.
Jos Leenes @ 04-08-2009 22:56En Leo Waaijers kan kennelijk alleen lineair rekenen. De ontwikkelingen gaan razendsnel.
Beste Jeroen,
Silvia Jong @ 04-08-2009 16:09Ik ben er echt met eens dat publicaties van wetenschappers voor iedereen
toegankelijk moeten zijn. Onder 3 schrijf je dat momenteel de onderzoekers niet
geconfronteerd worden met kosten. Dit is niet helemaal goed. De groepsleider
moet het geld voor de publicatie van het groepsbudget betalen. Gem. is dat
600-700 euro, met kleurenplaatjes wordt het ook snel eens meer dan 2000 euro.
Dus betaald wordt nu wel ook, maar zeker niet zo veel dan bij Open access. Ben ik
met eens. Het project DARE is er al lang, maar of nu b.v. buitenlandse uitgeverijen
zich hier iets van aantrekken is nog een vraag.
Wetenschappers *willen* open access? Dat heb ik nog maar zelden gemerkt en dat is ook duidelijk niet de strekking van het artikel. Wetenschappers zijn meestal niet tegen open access, maar ook niet vaak een bewust voorstander en zelden actief pro-open access handelend. Het is juist extreem lastig wetenschappers te overtuigen van het nut van open access:
jeroen bosman @ 04-08-2009 11:371) Wetenschappers hebben belang bij publicatie van hun artikel in een 'gezaghebbend' tijdschrift. Juist bij die tijdschriften is de switch naar open access extreem traag.
2) Veel toponderzoekers zijn zelf actief als editor van een duur betaald tijdschrift en ontlenen daar een groot deel van hun gezag aan.
3) Onderzoekers worden nu bij publicatie niet geconfronteerd met kosten. Bij open access moeten ze opeens 1000-2000 euro neertellen. Dat is veel geld en er staat geen direct voordeel voor de auteur tegenover. Zij zijn moeilijk te overtuigen van de mogelijk snellere en grotere impact van hun artikel door ruimere beschikbaarheid en mogelijk meer citaties. Daarom is de deal die Nederland heeft met Springer Open Choice (eenmalige afkoop van de kosten voor alle Nederlandse wetenschappers) een goede zaak die veel navolging verdient, maar vooralsnog inderdaad alleen extra geld kost.