Jos van Dijk

Newspeak bestaat! Onder de kop Tweets still must flow kondigt Twitter aan voortaan zelf berichten te censureren die in een bepaald land problemen kunnen veroorzaken. Je hebt nu eenmaal verschillen in opvattingen over wat wel en wat niet mag en daar moet een bedrijf rekening mee houden. Twitter kondigde donderdag aan dat het zijn eigen inhoud voortaan op een meer fijnmazige manier gaat filteren. Berichten die in een bepaald land tegen de plaatselijke wetten zijn, zullen voortaan in dat land van Twitter weggefilterd kunnen worden, terwijl ze in de rest van de wereld zichtbaar blijven.

Marktaandelen wegen zwaarder dan vrijheidsrechten. Het lijkt op het gedrag van Google een paar jaar geleden in China. De meeste Chinezen hadden toen geen moeite met inmenging van de overheid bij hun zoekacties. En het zou best kunnen zijn dat veel twitteraars ook nu hun schouders ophalen over de aankondiging van hun provider. Maar degenen die op dit moment in hun land een strijd vrijheidsrechten uitvechten zullen er minder blij mee zijn.
Ooit censureerde de overheid in veel landen de communicatie tussen burgers. Meer dan tweehonderd jaar geleden begon de opmars van burgerrechten en vrijheidsrechten. Grenzen worden nu vastgesteld bij wet. Overschrijdingen worden beoordeeld door een onafhankelijke rechter. Terwijl de kansen op een vrije en ongestoorde communicatie door middel van nieuwe technieken groter is dan ooit zien we nu particuliere bedrijven de rol overnemen van de pre-revolutionaire overheid. Het bedrijf Twitter mengt zich met filters in het vrije verkeer van informatie. Nergens is sprake van rechterlijke toetsing. Na tweehonderd jaar is de censuur geprivatiseerd.

Meer teruggang op dit gebied komt uit een andere hoek. Vrijdag tekenden de EU en een groot aantal Europese landen in Japan het ACTA verdrag. Hoewel we de inhoud van het verdrag nog steeds niet kennen lijkt het er op dat dit verdrag staten bindt om strikt op te treden tegen alle overtreders van het bestaande copyright. Daarmee is ACTA een slag in de strijd voor een vrijer internet, want alle overheden van staten waar het verdrag wordt goedgekeurd (en zover is het gelukkig nog niet) moeten dus aan de slag om in het belang van de media-industrie zoveel mogelijk vrije uitwisseling van informatie te gaan belemmeren. En dat zal, als we mogen afgaan op de voorstellen zoals die in Nederland op dit moment aan de orde zijn, ook weer neerkomen op blokkeren door providers. Maar het belangrijkste is wel dat de broodnodige vernieuwing van het auteursrecht ter bevordering van het vrije verkeer van informatie opgehouden wordt door eenzijdige keuzes ten gunste van de uitgevers en de auteursrechthandel. De oude media winnen het van de nieuwe.

Update

Op 1 februari maakte Google bekend dat het bedrijf net als Twitter met geografische filters gaat werken om schendingen van nationale wetten door bloggers onzichtbaar te maken voor mensen in een bepaald land. Zo zakt het internet met zijn belofte van vrije wereldwijde communicatie verder af naar een 19e-eeuws peil gedomineerd door nationalisme en beperkte bedrijfsbelangen.