Jos van Dijk

Onlangs legde ik aan mijn studenten van verschillende ICT-opleidingen op de Haagse Hogeschool de volgende case voor: “Op verzoek van ouders laat de directeur van een middelbare school een filter plaatsen op het internet voor leerlingen.

Sommige leraren zijn het er niet mee eens. Ze willen de discussie over controversiële sites graag voeren met de leerlingen. Daarom vragen ze de beheerder het filter zo ruim mogelijk af te stellen of anders niet te activeren.” De opdracht was om na inventarisatie en afweging van alle relevante belangen, waarden en normen aan te geven wat de beheerder in dit geval het beste zou kunnen doen.

Voor sommige studenten lijkt dit een eenvoudige case. Je doet gewoon wat de baas zegt. Niet lullen maar poetsen. Voor klachten wende men zich tot de directie. Maar anderen zijn toch ook wel bereid even verder te denken en hun verantwoordelijkheid wat breder op te vatten. Als professional met specifieke deskundigheid op dit terrein laten ze zich niet alles vertellen. Tegenover de loyaliteit aan de opdrachtgever en de reputatie van de school zetten zij mogelijke nadelige gevolgen voor de vrijheid om informatie te vergaren en voor de kwaliteit van het onderwijs. Zij schrijven dat er eerst maar eens gepraat moet worden met alle betrokkenen en dat het blokkeren van bepaalde internetsites gebaseerd moet worden op een gemeenschappelijk gedragen beleid.

Waar ik benieuwd naar ben is in hoeverre mediathecarissen zich met beslissingen over filters bemoeien. In wezen is er niet zo veel verschil tussen de aloude vraag naar verantwoorde collectievorming (selectie of censuur?) en het al dan niet blokkeren van bepaalde internetsites. Nieuw is de techniek, de filtersoftware, waarvan de deugdelijkheid omstreden is. Nieuw is ook de ICT-beheerder die, zonder directe verantwoordelijkheid voor de content, toch een belangrijke rol speelt. Wat betekent dat nu voor de toegankelijkheid van bronnen, voor het vrije verkeer van informatie? Hoe kunnen de informatieprofessionals hun specifieke deskundigheid hiervoor inzetten? Of laten zij zich wel alles vertellen?