Redactie InformatieProfessional

Jaarlijks presenteert InformatieProfessional de beste afstudeerprojecten van de hbo-opleiding Informatiedienstverlening en -management (IDM) en de Universiteit van Amsterdam / Documentaire informatiewetenschap en Archiefwetenschap. Het betreft de negen beste afstudeerwerken van het studiejaar 2010/2011, die op verzoek van de redactie van Informatie Professional door de opleidingen zelf zijn geselecteerd. Alleen afstudeerwerken die een acht of hoger kregen, kwamen door de selectie*.

-> Hoe kan de integriteit van gegevens in de cloud worden gewaarborgd

Edward van Unnik (MIC / HvA)

Deze scriptie betreft een literatuur- en kwalitatief onderzoek naar de wijze waarop de integriteit van gegevens in de cloud kan worden gewaarborgd. Dit onderzoek is gericht op het voorkomen van gegevensverlies wanneer een organisatie besluit om haar ICT-omgeving uit te besteden en gebruik te maken van een cloud-gebaseerde omgeving. Bij cloud computing wordt de programmatuur niet vanaf de eigen servers gedraaid, maar als een dienst afgenomen via internet.

Aanleiding voor dit onderzoek is de overstap van organisatie X naar een cloud-gebaseerde omgeving. De organisatie wil namelijk haar dienstverlening naar burgers, bedrijven en instellingen verbeteren. Daartoe heeft zij zich aangesloten bij een samenwerkingsverband bestaande uit meerdere organisaties. In dit kader is door betreffende organisatie een project opgestart. Door de aanschaf van een softwarepakket, met aanvullende en ondersteunende programmatuur wil men bovenstaande doelstellingen nastreven.

Tijdens het onderzoek zijn verschillende risicofactoren van cloud computing onderzocht en is gekeken naar de wijze waarop deze risico’s kunnen worden afgedekt in de afspraken tussen klant en leverancier. Ook is een analyse uitgevoerd van de afspraken in de Service Niveau Overeenkomst (SNO) en de Samenwerkingsovereenkomst tussen de organisatie en de cloudleverancier.

De conclusie van dit onderzoek is vertaald naar een aantal aanbevelingen die deels betrekking hebben op de afspraken in de SNO en de Samenwerkingsovereenkomst. Algemeen kan worden geconcludeerd dat de verschillende overeenkomsten tussen organisatie en leverancier de integriteit van gegevens/data in de cloud voldoende waarborgen.

De aanbevelingen hebben betrekking op het aanpassingen in de SNO voor wat betreft het intellectueel eigendomsrecht en een mogelijke toekomstige uitwijkvoorziening. Als laatste aanbeveling dient de mogelijkheid te worden onderzocht naar toekomstige overdracht van digitale archiefbescheiden naar een landelijke e-depotvoorziening vanuit de cloud.

Inlichtingen: company@zeelandnet.nl

-> De zoektocht naar een onbekende vader

Nienke Bajema (MIC / HvA)

Het niet kennen van je biologische vader kan grote psychische en fysieke gevolgen hebben. Mensen willen graag weten waar zij vandaan komen, wie hun voorouders zijn en van wie zij bepaalde eigenschappen geërfd hebben. Daarom kloppen er regelmatig mensen aan bij familiezoekster Els Leijs met de vraag of zij kan helpen in de zoektocht naar een biologische vader. Een van deze mensen is Johan, hij is geboren in de Tweede Wereldoorlog in Amsterdam. Zijn moeder overleed toen hij 11 jaar oud was en zij heeft hem nooit verteld wie zijn vader is.

Omdat Johan onvoldoende middelen heeft om een dergelijk onderzoek te financieren, heb ik deze opdracht aangenomen als afstudeeropdracht. Door middel van archiefonderzoek, buurtonderzoek en uiteindelijk DNA-onderzoek heb ik geprobeerd om de identiteit van Johans vader te achterhalen. Daarnaast heb ik verschillende professionals geïnterviewd om zo te onderzoeken wat de gevolgen zijn van het ontbreken van een onbekende vader.'

Inlichtingen: nienkebajema@hotmail.com

-> WAT: Working Apart Together, de relatie tussen beheer en gebruik van de informatiesystemen in het UMCG

Anya van Pelt (IDM Deventer)

Het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) heeft te maken met enorme bezuinigingen en toenemende marktwerking in de zorg. Reden om onder meer doelmatiger te willen werken in de algemene ondersteuning, waaronder Bureau Functioneel & Gegevens Beheer (FGB) valt. FGB ervaart een drempel in de doelmatigheid door de vele gebruikersvragen met betrekking tot de informatiesystemen. Dat is de aanleiding is voor een onderzoek.

Het onderzoek is benaderd vanuit het perspectief van veranderkunde, met als basis het kleurendenken van De Caluwé & Vermaak. Binnen dit kader zijn verschillende modellen gehanteerd om de context van de organisatie en de kenmerken van het veranderidee te beschrijven. Daarnaast zijn kwalitatieve interviews en een enquête afgenomen, om de betekenisgeving van de actoren weer te geven. De resultaten hebben geleid tot diverse conclusies en aanbevelingen, waarmee FGB in staat is haar organisatie zo in te richten, dat er doelmatiger kan worden gewerkt.

De scriptie is hier te downloaden.

-> Het nieuwe werken & Kennismanagement bij OV & GHOR

Maaike Giezen (IDM Den Haag)

Eind 2012 gaan de afdelingen Operationele Voorbereiding (OV) en Geneeskundige HulpverleningsOrganisatie in de regio (GHOR) van de Veiligheidsregio Haaglanden verhuizen naar een nieuw te bouwen pand. In dit pand gaat gewerkt worden conform het nieuwe werken. Het nieuwe werken is een visie om werken effectiever, efficiënter maar ook plezieriger te maken voor zowel de organisatie als de medewerker. Het nieuwe werken omvat in hoofdlijnen de volgende elementen:

• Tijd- en plaatsonafhankelijk werken
• Sturen van medewerkers op resultaat
• Vrij toegang tot en gebruik van kennis, ervaringen en ideeën
• Flexibele arbeidsrelaties

De opdrachtgever heeft doelen gesteld aan de invoering van het nieuwe werken (die aansluiten bij de elementen van het nieuwe werken): meer projectmatig werken, ‘out of the box’ denken, toewerken naar paperless office en ‘slimmer’ samenwerken door middel van web 2.0-oplossingen.

Door middel van een cultuurdiagnose test, een enquête, interviews met de afdelingshoofden en literatuuronderzoek, is gekeken welke elementen van het nieuwe werken een hoofdrol spelen voor beide afdelingen. Na het bepalen van deze elementen, is gekeken welke consequenties dit alles heeft voor kennismanagement. Uitgangspunt hierbij is de huidige situatie waarin er weinig (ongevraagd) kennis wordt gedeeld: de impliciete kennis wordt niet expliciet gemaakt. Om het gebruik van kennis, ervaringen en ideeën van collega’s te stimuleren, zijn veranderingen in cultuur en vaardigheden en attitude noodzakelijk.

Inlichtingen: ik@maaikyz.nl

Het adviesrapport is hier te downloaden

De onderzoeksrapport is hier te downloaden

-> Een LIMS voor het NCB Naturalis

Marjoleine Houben (IDM Den Haag)

Het DNA barcoding laboratorium van het NCB Naturalis produceert DNA-barcodes: nieuwe moleculaire informatie over organismen. Dit is waardevolle informatie voor onderzoekers die hiermee na analyse verschillen op soortniveau kunnen waarnemen. De identificatie van soorten wordt met de komst van DNA-barcodes in combinatie met een wereldwijde referentiedatabase betrouwbaarder. Het laboratorium produceert naast DNA-barcodes ook veel administratieve informatie, waarin de laboratoriumprocessen worden vastgelegd. Deze informatie is ook relevant voor de onderzoeker: hij kan hiermee nagaan of zijn ruwe onderzoeksgegevens betrouwbaar zijn geproduceerd.

De vraag is hoe al deze gegevens in een systeem centraal beheerd en toegankelijk gemaakt kunnen worden. Een informatiesysteem dat gekoppeld is aan de collectie-informatiesystemen en zorgt voor rapportages, geautomatiseerd voorraadbeheer en procesondersteuning, biedt uitkomst. Als afstudeerwerk is een onderzoek gestart om de functie van een laboratory information management system (LIMS) te achterhalen en de randvoorwaarden en eisen vast te stellen. De uitkomst is een voorlopig advies met een pakketinventarisatie, een datamodel en een programma van eisen.

Inlichtingen: Marian.vanderMeij@ncbnaturalis.nl

-> We are the archive

Peter van de Ruit (UvA, Archiefwetenschap)

In de afgelopen jaren is onder invloed van de informatie- en communicatietechnologie het werken in overheidsorganisaties ingrijpend veranderd. Een verandering die grote gevolgen heeft voor de archiveringsfunctie in de organisatie. De wijze waarop deze functie is ingericht sluit niet meer aan bij de realiteit van de werkvloer. Het gevolg is dat de functie van het archief binnen de organisatie steeds meer onder druk komt te staan. Aan de hand van het voorbeeld van de gemeente Haarlem zijn de verschillende ontwikkelingen onderzocht en is gekeken naar mogelijke oplossingsrichtingen. Uiteindelijk gaat het er om hoe in de veranderende omgeving invulling gegeven kan worden aan een archiveringsfunctie die voldoende waarborgen biedt voor de functie van het archief als geheugensteun, als kennisbron, als controlemiddel en als cultureel erfgoed.

De scriptie is hier te downloaden.

-> Bescherming voor particuliere archieven

Herman Bongenaar (UvA, Archiefwetenschap)

De centrale onderzoeksvraag van deze scriptie is: welke maatregelen zou men in Nederland kunnen treffen om particuliere archieven te beschermen? En welke factoren zijn van invloed op het wel of niet kiezen voor een bepaalde maatregel?

Om te weten wat er beschermd moet worden, wordt in hoofdstuk II het begrip particuliere archieven in Nederland afgebakend en komt aan bod hoe dat historisch zo is gegroeid. Ook is er aandacht voor de grijze gebieden tussen particuliere archieven enerzijds en overheidsarchieven en documentaire verzamelingen anderzijds, naast andere categorieën zoals persoonlijke stukken in overheidsarchieven. Hoofdstuk III beschrijft maatregelen ter bescherming van particuliere archieven in België, Frankrijk, Groot-Brittannië, Suriname en Zuid-Afrika.

In hoofdstuk IV komt de vraag aan de orde welke factoren van invloed zijn op de bruikbaarheid van beschermende maatregelen in Nederland. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen sectorspecifieke factoren (betrekking hebbend op het Nederlandse archiefwezen) en niet-sectorspecifieke factoren, zoals algemene cultuurverschijnselen en de beschikbaarheid van mensen en middelen. De volgende beïnvloedingsfactoren zijn nader uitgewerkt: de rol van de overheid, de reikwijdte van de Archiefwet, het opgeheven Centraal Register van Particuliere Archieven en de toenemende digitalisering van administraties.

Het concluderende hoofdstuk V biedt, op grond van de bevindingen, mogelijkheden voor de toekomst op vijf terreinen: wetgeving, actief acquisitiebeleid, een register van particuliere archieven, bewustwording van archiefvormers en randvoorwaarden.

De scriptie is hier te downloaden.

-> Gedelegeerde serendipiteit: De ongezochte vondst in de informatiedienstverlening

Nelleke Aders (UvA / Documentaire Informatiewetenschap)

Serendipiteit is een begrip dat in diverse betekenissen en contexten wordt gebruikt. Een overzicht daarvan is te vinden in het eerste deel van dit onderzoeksrapport. In het informatievak staat serendipiteit – iets zinvols vinden waarnaar je niet op zoek bent – op gespannen voet met het principe dat een gebruiker weet wat hij zoekt en dat het erom gaat zo goed mogelijk aan die zoekvraag te voldoen. Het erkennen en bewust inzetten van een in essentie toevallig verschijnsel zorgt in de informatiedienstverlening bovendien voor een paradoxale situatie. Dit maakt serendipiteit in deze context tot een weerbarstig fenomeen.

In het tweede deel wordt onderzocht hoe informatiespecialisten in de praktijk met dit spanningsveld omgaan. Interviews met informatiespecialisten van de Tweede Kamer der Staten-Generaal werpen licht op deze vraag. Vrijwel alle geïnterviewden beoordelen serendipiteit positief en geven aan in hun werk met enige regelmaat gebruik te maken van ongezochte vondsten. Een opvallend verschijnsel is dat een serendipiteuze ervaring gepaard gaat met positieve emoties en mensen alerter maakt. Met andere woorden: serendipiteit maakt zoeken en vinden van informatie leuk en houdt mensen bij de les. Omdat het verschijnsel de creativiteit aanspreekt stelt het mensen bovendien in staat om voor de klant werkelijk meerwaarde te leveren. Voorwaarde voor dat laatste blijft een uitvoerige afstemming met de klant, maar dat is eigenlijk niets nieuws.

De scriptie is hier te downloaden.

-> Crowdsourcing Visual Detectors for Video Search

Bauke Freiburg (UvA / Informatiewetenschap)

Kunnen gebruikersannotaties die via crowdsourcing zijn verkregen, een bijdrage leveren aan het verbeteren van de automatische toekenning van labels aan videofragmenten? En kunnen die gebruikersannotaties ook het zoeken in video verbeteren? Die vraag staat centraal in de thesis ‘Zoeken in online video, op zoek  naar  synergie  tussen crowdsourcing en het automatisch toekennen van labels aan videofragmenten’.

De belangrijkste conclusie is dat gebruikersannotaties (zowel positieve als negatieve) bij een gebruikersmeerderheid van 67% betrouwbaar genoeg zijn. De gebruikersannotaties kunnen vervolgens als trainingsvoorbeelden gebruikt worden voor de zelflerende videozoekmachine software. Op basis van de voorbeelden kunnen de resultaten van het automatisch labelen van de videofragmenten verbeterd worden.

De gebruikersfeedback is verzameld tijdens het project ‘Hollands glorie op Pinkpop’ dat mogelijk is gemaakt door onder andere Beeld en Geluid, Beelden voor de Toekomst en het Multimedia-onderzoeksprogramma (www.hollandsglorieoppinkpop.nl). Een deel van de resultaten van het onderzoek is beschreven in een korte paper die onlangs gepresenteerd is op de ACM Multimedia 2011 conferentie in de VS.

Inlichtingen: bauke@videodock.com

De thesis is hier te downloaden

De korte paper is hier te downloaden

* Voorwaarden voor plaatsing zijn:

• Beoordeling met 8 of hoger
• Maximaal twee inzendingen per hogeschool/universiteit
• Selectie door de hogeschool
• Instemming van de opdrachtgever van het afstudeerproject met publicatie van samenvatting en/of afstudeerwerk
• Het onderwerp is van belang voor de beroepsgroep

De IDM Groningen had in 2010/2011 geen afstudeerwerken met een 8 of hoger.