Jos van Dijk

Journalisten en informatieprofessionals in hetzelfde schuitje

Journalisten en informatieprofessionals hebben een overeenkomstig probleem, volgens Henk Blanken adjunct-hoofdredacteur van het Dagblad van het Noorden, de eerste spreker op de IP Lezing van 11 juni jl. De digitale revolutie heeft geweldige mogelijkheden geopend om zelf informatie op te sporen en zelf te publiceren. Het probleem is: 'Uw klanten en mijn lezers denken dat ze het zelf beter kunnen. En wij weten dat het niet zo is.'

Blanken schetste een somber toekomstperspectief voor de kranten. Het lezen van een krant wordt bij jongere generaties steeds minder vanzelfsprekend. Als je het zo rond je 25e niet als gewoonte hebt aangeleerd, zul je het later ook nooit meer oppakken. Kranten zullen steeds minder lezers krijgen door een verschuiving in het informatiegedrag bij nieuwe generaties.

Ouderen hechten nog aan de filtering van het nieuws door de journalist, zijn loyaal aan een medium, selecteren op autoriteit en kwaliteit. Jongeren waarderen vooral authenticiteit, in welk medium dan ook, en zoeken niet verder als ze iets leuks gevonden hebben ('I'm feeling lucky'). Het is een 'inconvenient truth', maar volgens Blanken is de Google-generatie niet echt geïnteresseerd in een geïnformeerde samenleving, in het achterhalen van belangrijke informatie. Als het belangrijk is, dan kom ik het vanzelf wel tegen, denken de digitale netwerkers. Daar heb ik anderen niet voor nodig.

Hoewel we in de informatiesamenleving alles kunnen weten, zoeken we er echt niet meer naar. Hoewel we met iedereen in debat kunnen gaan, beperken we ons tot de mensen met wie we het eens zijn. Ook al hechten we aan alles wat uniek is, we knippen en plakken er lustig op los. En ondanks de oneindige mogelijkheden tot maatschappelijke participatie blijft het uiteindelijk een kleine minderheid die van zich laat horen. Bij al deze paradoxen in de digitale cultuur dreigen de kranten op de lange duur het loodje te leggen. Blanken zou daar op zich niet rouwig om zijn. Maar hij hoopt wel vurig dat de journalistiek als professionele filter gered kan worden.

Wat moet dan volgens hem het antwoord zijn op al deze ontwikkelingen? Ook daar is de parallel met de informatieprofessional goed te maken. Het is duidelijk dat massamedia hun langste tijd hebben gehad. Het is volgens Blanken noodzakelijk een zo groot mogelijk bereik in te ruilen voor het kleinst relevante bereik. Meer specialisatie dus. Maar nog veel belangrijker is de toegenomen macht van de consument ten opzichte van de aanbieder van informatie. Betrek dus je publiek bij alles wat je doet. Lever de meerwaarde die de klant zelf niet kan realiseren. En wat de integriteit betreft: laat de gebruikers aangeven wat deugt en wat niet deugt. Want de oude institutionele betrouwbaarheid zal meer en meer ingeruild worden door het gebleken vertrouwen bij de consument.