Eric Sieverts

Eric Sieverts is werkzaam op de Hogeschool van Amsterdam en bij de Universiteitsbibliotheek Utrecht. Hij is redacteur van InformatieProfessional.

Crisis in het vertrouwen

Lee Shaker was duidelijk 'de wetenschapper' onder de sprekers op de IP Lezing. Hoewel beide woorden niet in de titel van zijn lezing voorkwamen, waren truth en trust daarin de kernwoorden. Niet zo vreemd voor iemand die bekend werd door zijn artikel 'In Google we trust; Information integrity in the digital age'.

Shaker signaleerde een duidelijke crisis in het vertrouwen dat binnen de Amerikaanse maatschappij leeft. Hij illustreerde dat met grafieken voor het vertrouwen in regering, pers en wetenschap.

Het vertrouwen in de regering was, vooral door allerlei politieke schandalen, in de loop der jaren door diepe dalen gegaan, maar ook het vertrouwen in de pers had vooral sinds begin jaren negentig flinke knauwen gekregen. Het vertrouwen in de wetenschap daarentegen bleek ongelooflijk stabiel.

Die plaatjes maken wel nieuwsgierig of uit dergelijke gegevens voor Nederland afgeleid zou kunnen worden of bepaalde kringen de wetenschap tot het gewantrouwde grachtengordelestablishment rekenen. Overigens was het jammer dat Shaker dergelijke tijdreeksen alleen voor regering, pers en wetenschap liet zien en nog geen gegevens had over de veel kortere periode dat ook internet als informatiebron wordt gebruikt. Heeft internet in de perceptie van de burger die dip in het vertrouwen in pers en overheid opgevuld?

Voor de gewenste integriteit van informatie in de internetmaatschappij had Shaker (uiteraard) nog geen kant-en-klare oplossing. Van oplossingen die expert-kennis inzetten, alsook van oplossingen die op het publiek (de crowd) vertrouwen, somde hij voor- en nadelen op. Hij onderkende het belang, overigens juist ook voor controle van feiten in meer gecontroleerde bronnen, van een site als Factcheck.org (waarop het initiatief FHJ Factcheck van de Tilburgse school voor de journalistiek is geïnspireerd [ES]). Als nadeel zag hij dat Factcheck zich (nog) beperkt tot verkiezingsnieuws en vooral dat het 'extern' is, waardoor rechtzettingen pas achteraf komen en de oorspronkelijke lezers niet meer bereiken. Oplossingen voor het garanderen van informatie-integriteit zouden daarom toch vooral van binnenuit, van 'members of the public' moeten komen. En daarbij kwam toch ook de rol van de informatieprofessional nog in beeld. Wij kunnen ons profileren in het verlengde van de (in de VS althans nog wel) vertrouwde 'wetenschap' en zouden, waar we maar kunnen, moeten bijdragen aan de information literacy van het publiek. Een mooie, maar niet nieuwe gedachte, waarvan nog niet heel concreet gemaakt werd hoe we dat in de praktijk het beste kunnen realiseren, anders dan dat we bij elke gelegenheid, met wie dan ook, over dit soort onderwerpen zouden moeten praten. In dat kader vindt Shaker het ook belangrijk dat we duidelijker onze mening over de betrouwbaarheid van bijvoorbeeld de Wikipedia naar buiten brengen, omdat wij getraind zijn in het beoordelen van informatiebronnen.